Libro nin Pagluto asin Pagconserva/4

by Pura Villanueva Kalaw

MediaWiki:Proofreadpage pagenum templateCAPITULO IV

――――

Magna Pagluluto kan Sira

AN SIRA

An sira iyo an sarong klase kan pagkakan na may dakol o halangkao na protina. Iguang karahayan iyan ki kan carne huli ta iyan barato sana. Sarong makagnalasgnalas na bagay dapit sa sira an nangyayari, huli ta madaling magsawa an ibang magna tauo sa sira ki sa carne. Madaling tunauon kan satong pangtunao an sira ki kan carne, an siring aram na kan dakol na doctor.

LAPULAPU (LUTONG MAKAO)

2 lapulapung labas

1/2 tasang atsara (pickles sa Ingles) MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

1 tasang guiniris na seboyas

2 kamates na guiniris

sarong kutsarang asin

1 kutsaritang harina

3 kutsaritang mantikilla

1 tasang suka

1 tasang sabao kan sira

15 seboyas na lombod

Linigon an sira ibogtak sa kawali asin buhusan kan nagkakalakagang tubig sagkod na matahuban an sira. Haleon asin ibogtak sa ininit na bandehado asin bayaan na duang oras. Ibogtak sa salsera an tinunaw na mantika, an tinunao na harina asin pamienta saka mostasa dagnan bogtakan kan sarong tasang sabao na pinapakalakagaan. Ibogtak an suka na korokadikit, asin lutoon niñ pirang minuto. Ibogtak an seboyas asin atsara. Haleon an sabao saka buhusan kan mainit na sarsa dagnan ipuesto na mainitinit pa.

ASADONG BAGNOS

1 bagnos na bakong labi kadakula

3 kutsarang mantika

kadikit na asin saka pamienta

1 seboyas

1 kutsarang harina

Linigon an bagnos asin guirison nin paputol saka pritoson. Guirison an seboyas asin papulahon

sa mantika. Bogtakan nin tubig asin ta kun nagkakalakaga na ihulog an bagnos saka lutoon nang padagos. MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

LICHON NA BAGNOS

1 bagnos na dakula

1 seboyas na sadit

pirang pisog kan pamienta

1 camate na dakula

kadikit na asin

Haleon an kiskis kan bagnos asin paakon na pahalaba sa likod. Haleon an bituka asin hugasan nin marhay. Tadtaron an camates, seboyas asin ibogtak an pamienta saka asin, dagnan ibogtak sa laog kan bagnos. Tahion an bagnos tagnaning dai maula an laog. Lichonon asin kun nagpupula na bogtakan o pahiran kan mantika, mantikilla kun iyong boot.

CROKETANG SALMON

1 latang salmon

2 sogok

1/2 kutsarang biscochong pino

4 kutsarang mantikang crisco

5 kutsarang gatas

Haleon an sabao asin tolang kan salmon, asin ibogtak an gatas. Bogtakan nin kadikit na asin dagnan bukagon nin marhay. Guibohon na burobirilog na saradit asin paliguidon sa polvos na biscocho; dagman sa sogok na binate asin ta sa polvos na biscocho guiraray. Pritoson sagkod na maluto.

PESCADO EN BLANCO

1 dakulang sira

1 kutsarang tagok kan limonsito MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

1 sogok na luto

4 na camates

2 kutsarang aceite de olivo

2 seboyas

1 bogkos na kinchay

pirang seboyas na lombod

2 pisog kan bawang

5 sadit na patatas

2 kutsarang harina

asin saka pamienta

Linigon an sira asin haleon an bituka asin an gabos duman na dai kaipuhan. Magbogtak nin dakol na tubig sa kawali tagnaning paglutoan kan sira; timplahan kan asin saka kadikit na suka o limonsito. Kun nagkakalakaga na an tubig ibogtak an sira asin lutoon na luhayluhay sa laog kan 20 minutos. Mantang linuluto an sira andamon naman an bawang, ubakan asin guirison an seboyas, patatas asin camates. An camates pagapaton na pidaso. Haleon an gamot kan kinchay asin kan lombod na seboyas saka hugasan. Kun luto na an sira ibogtak sa sarong bandejadong dakula. Ignatan an sabao kan sira; bogtakan kan 1 kutsarang aceite de oliva an kawali asin ibogtak an bawang, dagnan ibogtak naman an sabao kan sira. Kun nagkakalakaga na ihulog naman an patatas asin seboyas. Kun malomoy na an magna ini ibogtak an camates asin an kinchay saka an lombod na seboyas.

Bogtakan nin kadikit na tubig an harina. Haleon an magna gulay sa kawali. Dagnan an sabao salakan nin harinang may tubig na may timplang MediaWiki:Proofreadpage pagenum templateasin saka pamienta; idugang an natadang aceite de olivo asin dagnan haleon na an kawali sa kalayo.

Guirison an sogok na linuto. Ibogtak an dakulang pidaso kan seboyas sa sira, dagnan bogtakan kan camates na guiniris an ibabao kan seboyas asin bogtakan man guiraray kan sogok an sira. Ibogtakan lombod na seboyas asin an kaditit na kinchay sa gnoso kan sira. Pakarahayon an pagkabogtak kan sira tagnaning dai maronot. Asin bogtakan kan sarsa sa palibot kan sira sa bandejado.

TINUSTANG SIRA

Magna Recadong ibobogtak sa laog kan sira:

4 na sogok na guiniris

1 tasang polvos nin tinapay

asin saka pamienta

guiniris na seboyas

An Salsa:

4 na sogok na luto

1/2 tasang suka

1 kutsarang mantikilla

asin saka pamienta

Linigon an sira asin pamarahon dagnan ibogtak an recado sa laog kan sira, tahion o kaya gakdan nin marhay tagnaning dai magpula an laog. Ibogtak sa kawali na may kadikit na tubig asin lutoon. Kun luto na haonon asin ibogtak sa sarong plato. Guibohon na sarsa an sugok, suka, mantikilla, pamienta, saka asin. Lutoon sagkod na maguin malipotok asin dagnan haonon asin ibogtak sa ibabao kan sira. MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

PESCADO CON LA CREMA

2 tasang sira na mayong dugui

asin saka pamienta

1 tasang gatas

sarsa crema

2 kutsarang mantikilla

1 kutsarang harina

Haleon an magna dugui kan sira asin isalak sa mainit na sarsa. Bokagon sagkod na maglipotok. Dagnan ibogtak sa sarong mangko asin bogtakan kan polvos kan tinapay asin papulahon.

An sarsa: — Pagsalakon an mantikilla asin an harina tagnaning maguin malipotok. Bogtakan kan gatas asin lutoon sagkod na maluto asin dagnan ibogtak sa ibabao kan sira.

PESCADO EN ADOBE

1 dakulang sira

6 na ladang dakula

mantika

5 kutsarang suka

asin tagnaning magtaong namit

1 seboyas

1 payo kan bawang

2 dahon kan laurel

5 kutsarang tubig

Linigon an sira asin goroton nin papotol, guibohon na magna pasta na kulangkulang sa sarong pulgada an hibog asin asnan dagnan kun haloy haloy na saka pritoson. Kun luto na gabos haleon na asin ibogtak naman an bawang, seboyas asin idugang an laurel, an ladang guiniris asin an suka. LuMediaWiki:Proofreadpage pagenum templatetoon sagakod na maglomoy an lada. Dagnan ihogtak an sira asin tubig. Timplahan kan asin saka pakalakagaan sa laog nin 5 minutos, dagnan haonon na.

TORTANG SIRA

1 dakulang sira (Gabat na may timbang na 1 kilo)

1 seboyas na guiniris

4 kutsarang mantika

1-1/2 kutsaritang asin

3 tipasing bawang na guirison

1 pidasong laya

1 camates na guirson

2 sogok

pamienta

Linigon an sira; lutoon sa tubig na may laya sain kun luto na an sira hagnoon na asin haleon an magna dugui asin laenon an laman. Dagnan iguisa an magna minasunod; an bawang, an seboyas asin an camates, pagbokagon dagnan idugang an sira, asin saka pamienta. Kun luto na haonon. Bathon an sogok asin dagnan isalak sa sira na guinisa. Magbogtak kan dahon nin batag sa mainit na kawali na may mantika asin duman ibogtak an sira na may salak na sugok asin pritoson sagkod na maluto gabos an torta. Ipuesto na mainit pa.

PRITONG SIRA

Timplahan kan asin saka pamienta. Paliguidon sa harina asin dagnan ibontog sa binating sogok, asin dagnan paliguidon naman sa polvos kan tinapay saka ipritos sa nagkakalakagang mantika, luMediaWiki:Proofreadpage pagenum templatetoon nin marhay an magibong-ibong. Ipuesto na may camates o kaya ketsup.

BACALAO CON LA CREMA

1/2 librang badi kan bakalao

1 kutsarang mantikilla

1 kutsarang harina

2-1/2 tasang gatas

kaputian kan sugok

pamienta

1/2 kutsaritang asin

Pagporopidasohon an bakalao. Ibabad sa malipot na tubig sa banggui. Pagkaaga, patition asin bogtakan kan mainit na tubig sa laog kan limang minuto, dagnan patition guiraray asin pahidan kan mantikilla asin harina. Pakalakagaon an gatas asin dugagnan kan kadikit na pamienta asin ibogtak an sira, tahuban asin bayaan na siring sa laog kan 10 minutos dagnan idugang an binating kaputian kan sogok na may timplang asin, dagnan ipuesto na kaiba kan luto na patatas.

SIRA (Hawaiian Style)

3 librang sira

4 kutsarang mantekilla o aceite de olivo

2 patatas

1 dakulang seboyas

1 bawang

1 latang camates

asin saka mantekilla

1 sili o ladang nasa lata

Linigon asin pamarahon an sira, asnan asin bogtakan kan pamienta. Ibogtak an mantekilla o

76

MediaWiki:Proofreadpage pagenum templatekaya aceite de olivo sa kawali asin kun mainit na ibogtak an sira asin kun luto na ibogtak tolos sa

mainit na hurno asin duman lutoon sa laog kan media hora na pagbalikbalikon tagnaning dai matotong. Mantang ini guiniguibo iguisa naman an magna minasunod: an patatas, camates, seboyas, bawang sa laog kan limang minuto, dagnan saraon sa sarong saraan, dagnan timplahan kan asin, mantikilla, asin kan ladang guiniris na pino. Ibogtak an sira sa plato asin ibuhos an recadong iyan sa ibabao kan sira. Saka ipuesto na kaiba an lutong patatas.

SALMON LOAF No. 1

Loaf:

1 latang salmon

1 sogok

1/2 tasang gatas

1/2 tasang polvos kan biscuit na cracker

Sarsa:

1 tasang gatas

2 kutsarang harina

1 kutsarang mantekilla

asin saka pamienta

Pagsaralakon nin marahay asin pasagnauan na may sarong oras sa nagkakalakagang tubig. Dagnan ibogtak sa plato asin bogtakan sa ibabao kan sarsa na guinibo huli kan gatas, harina asin kan mantekilla.

SALMON LOAF NO. 2

Loaf:

1 latang salmon

77

MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

4 sugok

2 kutsarang mantikilla

1 tasang polvos kan tinapay

sabao kan salmon

Sarsa:

Sabao kan salmon

1 kutsarang harina

1 tasang gatas

1 sugok

kadikit na asin

Haleon an dugui kan salmon asin masahon na kaibahan kan binating sogok, tinunao na mantekilla asin kan polvos kan tinapay saka asin dagnan masahon nin marahay tagnaning magkasorosaralak. Asin pasagnauan na 45 minutos asin dagnan ipuesto na may sarsa na kaarog kaini:

Isalak sa sabao kan salmon an gatas, harina, sogok, kadikit na asin saka lutoon sagkod maguin malipotok kun luto na haonon, asin ipuesto.

TUBO NA MAY BAKALAO

12 tubong labas

4 na kutsarang mantekilla

3 kutsarang harina

1 tasang bakalao na guiniris nin pino

2 kutsaritang tagok kan limonsito

1 tasang gatas

Ubakan asin pagporopidasohon an tubo, isalak an mantekilla asin lotoon sa laog kan 10 minuto. Ibogtak an sinirneng harina asin idugang an bakalao saka asin tagnaning magnamit patin an tagok

kan limonsito. Bayaan pang 5 minuto sa kalayo dagnan idugang an gatas. Ipuesto na mainit na. MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

SALMON NA PINASAGNAUAN

Salmon na tinapay:

1 latang salmon

1 kutsarang mantekilla

3 sogok

1 tasang pano kan polvos kan ::biscuit na cracker

Sarsa:

Sabao kan salmon

1/2 tasang tubig

1 kutsarang ketsup

1 kutsaritang gaogao

asin, pamienta

Haleon an magna dugui kan salmon asin masahon sa mantekilla. Batihon an sogok asin isalak sa salmon, idugang man an polbos kan biscuit na cracker, asin saka pamienta. Ibogtak an salmon sa sa- rong hurmahan asin pasagnauan na sarong oras.

Pagsalakon an sabao kan salmon, 1/2 tasa kan tubig, an ketsup, asin gaogao saka lutoon sagkod na maglipotok asin dagnan ipuesto.

PRESCADO A LA VINAGRETA

1 dakulang sira

1 dakulang camates (pag-apaton na pidaso)

2 kutsarang suka na may asin

1 seboyas na guiniris

1 tasang tubig

2 tasang aceite de olivo

3 siling sa lata

1 tasang atsara, asin kinchay

3 sogok

Linigon an sira saka asnan. Ibogtak sa sarong bobogtakan asin bogtakan nin tubig. Pagsaralakor an recado asin ibogtak sa ibabao kan sira. Ilaog sa MediaWiki:Proofreadpage pagenum templatehurno asin painiton sagkod na magkalakaga dagnan paluyahon an kalayo. Pagkalihis nin sarong oras may kabagna haleon na an sira sa hurno asin ipadagos na an dapit sa pagguibo kan ensalada.

TOSTADONG SIRA NA MAY QUESO

1 kilong apahap

1/2 kilong queso

8 pidasong carneng inasnan

asin saka pamienta na panimpla

Guirison an carne asin ibogtak sa sadit na kawali asin sa ibabao kaiyan ibogtak an sira na may timplang asin saka pamienta, na may guiniris na queso sa ibabao, dagnan ilaog sa hurno asin lutoon na kabagnang oras.

TINOSTANG LAPU-LAPU No. 1

Linigon an sira nin marhay. Ibogtak sa sadit na kawali, asin timplahan kan asin. Timplahan pa kan 1/4 tasang aceite de olivo, 1/4 tasang tinto. Gumibo nin sarsa kan 1/2 tasang kan polvos na ti- pay, tolong tipasing liniguis na bawang asin duang kutsarang aceite de olivo. Ipahid an sarsa sa ibabao kan sira asin lutoon sa hurno sagkod na maluto. Pagtagabasaon kan sabao pagkakatapos kan 10 minutos.

TINOSTANG LAPU-LAPU No. 2

Linigon an lapu-lapu na may apat na libra an timbang. Gurotan an sira nin tolo sa magibong-ibong asin bogtakan kan asin saka pogaan kan lemonsito. Patoson nin sarong genero o tela an sira MediaWiki:Proofreadpage pagenum templatesaka bogtakan kan tubig sa kawali na kaiba diyan an sira na pinatos. Lutoon alagad pagignatan na dai maronot an sira o maraot man kaya. Haleon an sira kun luto na alagad ta isaray an sabao. Magbogtak sa kawali kan 1/4 mantekilla asin 1/2 kutsarang arak na may kasalak na sabao kan sira. Ihulog an sira digdi sa sinabauan na ini asin ibogtak sa laog kan hurno sa laog kan 15 minutos, (halaton pa gnonang maguin mainit an hurno bago ibogtak an sira). Ipuestong mainit pa na kaibahan an gabos na recado.

TINOSTANG APAHAP

Kiskisan asin linigon an sarong kadulang apahap. Gorotan nin tigapat sa magibongibong kan sira. Ibogtak sa laog kan guinorot an guiniris na carneng may asin saka pogaan kan lemonsito. Bogtakan kan guiniris na seboyas. Dagnan bogtakan nin apat na tasang tubig na may kasalak na apat na kutsarang aceite de olivo an sira saka lutoon sa hurno na may kahustohan na init sana. Pagtaga basaon kan sabao sa balang 15 minuto sagkod sa an ikatolong kabtang kan sabao matada asin sala kan ini kan sarong kutsarang harina asin lutoon. Kun luto na an sira haleon sa hurno asin bogtakan na kan sarsa saka guiniris na sogok na luto.

HASA-HASA

12 hasa-hasa (kaballas)

3/4 tasang guiniris na queso

1/2 kutsaritang paprika

6 lutong sogok

1/2 kutsaritang asin MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

1-1/2 kutsarang tagok kan lemonsito.

Kiskisan asin linigon an magna sira, porotolon an magna payo sagkod kan magna ikog, asin baraakon sa likod. Pagsaralakon an guiniris na pinong sogok, queso, tagok kan lemonsito, asin saka paprika dagnan ibogtak sa laog kan sira. Sabodan kan torsido an balang sira gnaning dai mahale an laog. Dagnan paliguidon sa polvos na tinapay saka sa binating sogok, asin pritoson sa kawali na may mantikang mainit na. Dagnan ipuesto na may mantikilla.

LINUTONG SIRA

Lingon asin bodtakan kan tubig an koron asin diyan ilaog an sira, dagnan timplahan kan asin saka lemonsito o kaya suka. Kun luto na haonon asin ipuesto na may sarsa.

PAAGUI KAN PAGGUIBO KAN TINAPA

Gamiton an magna sira na kaarog kan tamban o apahap o bagnos man. Hugasan nin marahay an sira saka ibugtak sa sarong kawali na dakula na may tubig saka asin. Paasgaron nin kadikit sa dating timpla tagnaning maguin husto an timpla kan sira kun matapos mailaga. Lagaon an sira asin ta kun luto na haonon asin ibugtak naman sa sarong piktay o saligsigan an guiguibohon na tinapa, pagkarhayon an pagbugtak tagnaning masayon an pagbirik o pagbaligtad kan sira. Magandam naman nin sarong hurnong guibo sa daga na may dakulang gnaognao tagnaning makaMediaWiki:Proofreadpage pagenum templateagui an aso. Bugtakan kan bagaso kan tubo o kaya kan pinaglagadian asin iyo an padoktan alagad ignatan na dai maglaad kundi magaso sana ta iyo an kaipuhan. Dagnan ibugtak sa ibabao kan hurno an piktay o saligsigan na may sira asin paasohan na. Pagkaagui kan 5 o 10 minuto birikon an balang sira tagnaning magkapareho an pagtapa asin kun mapula nang marahay haonon na asin isaray sa lugar na mamara. An siring na paagui iyo an marahay na pagiimbak ó pagrimpos kan sira asin ta manamit, patin marahay itienda sa magna tawo.

SIRA NA MAY SARSA

1/2 libra kan sira

1 kutsaritang tagok kan seboyas

kaputian kan apat na sogok

asin pamenton

Sarsa:

2 kutsarang mantekilla

1 kutsarang harina

1 tasang mainit na tubig

1 kutsarang tagok kan lemonsito

1 sogok

asin saka pamienta

Linigon an sira asin iluto sa tubig na may asin dagnan haleon asin ibogtak sa sarong plato; bogtakan man kan tagok kan lemonsito saka dugagnan kan sarsa. Ibogtak gnunian sa hurmahan asini laog sa hurno, pahidan kan mantekilla asin dagnan lutoon na 20 minutos. Kun luto an dagnan haleon.

An pagguibi kan sarsa: Tunawon an mantekilla, harina, asin luhayluhay na painiton an tubig. MediaWiki:Proofreadpage pagenum templateBogtakon asin lutoon sagkod na maglipotok. Timplahan kan asin, pamienta asin lemon, dagnan idugang an binating kaputian kan sogok.

SINIGANG

1 dakulang sira

3 tasang hugas nin bagas

1 puso kan batag, saba

7 ó 8 ibá

3 camates na hinog

3 batag na lombod

Linigon an sira asin pidasohon sa tolo o apat na pidaso. Guirison an batag na lombod, na mayong ubak. Bogtakan kan hugas nin bagas an koron asin ibogtak an guiniris na camates, an ibá asin an batag, dagnan isónad sa kalayo. Kun malomoy na an ibá haleon gnuna asin liguison kan kutsara sa sarong mangko na may salak na asin, dagnan ibogtak guiraray sa sabao na nasa koron. Guirison an puso asin pa kahugasi ibogtak sa koron na may sabao. Kun malomoy na an puso ibogtak naman an sira asin kun luto na asin timplado na sa asin haonon'na. Kun daing ibá, an bayauas, hilao na manga o kaya sampalok puede man na magamit.