Libro nin Pagluto asin Pagconserva/1

by Pura Villanueva Kalaw

MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

CAPITULO I

An Pagguibo Kan Sarsa, Ensalada Asin Kan Atsara

――――

SARSA FRANCESA

1/2 kutsaritang asin na fino

1/2 kutsaritang pemienta

3 kutsarang aceite de olivo

1 kutsarang suka

Ronoton an bawang sa mangko na bobogtakan kan sarsa. Pagsaralakon an aciete, asin saka pemienta; idugang an suka asin batihon nin marahay MediaWiki:Proofreadpage pagenum templatesagkod na maglipotok.

SARSA MAYONESA

1/2 kutsaritang asin na fino

2 kaputian kan sugok

1-1/2 tasa kan aceite de olivo

2 kutsarang suka

2 kutsarang tagok kan lemonsito

paprika

Pagsaralakon an magna minasunod: an asin, paprika saka an kaputian kan sugok, idugang an suka asin an togok kan lemonsito saka batihon nin marahay. Pagtagadugagnan kan aciete na sarosarong kutsara asin dagnan batihon nin sarong batidor. Guibohon nin siring sagkod sa maobos gabos.

LINUTONG SARSA

1 kutsaritang asin na fino

1/4 kutsaritang pemienta

2 kutsarang mantekilya

3 kaputian kan sugok

1 kutsarang mostasa

1 kutsarang asucar

1 tasang nagkakalakagang tubig

1 kutsarang suka

2 kutsaritang harina

Pagsaralakon an gabis na magna recadong mamara sa sarong dakulang tason; ibogtak diyan an binating kaputian kan sugok asin an tinunao na mantekilla. Dangan ibogtak anntubig na mainit asin ibogtak sa lutoan asin painiton, na parating bubukagon. Kun nagdodokot na marhay sa kutsaMediaWiki:Proofreadpage pagenum templatera ibogtak na luhay-luhay an suka na may kasalak na duang kutsarang tubig na mainit. Dayaday na pagbukagon. Dagnan hagnoon asin palapoton.

AN PAGGUIBO KAN SARSA MAYONESA

kapulahan kan sugok

kadikit na mostazang guiniris na pino

asin

kadikit na aceite de olivo

tagok nin pirang suhang pinaroy

Batihon an kapulahan kan sugok asin ibogtak an mostasa patin aceite asin luhayluhay na bogagon; Buhusan kan tagok nin suhang pinaroy tagnaning mabilog, lotoon sagkod sa maguin mapulot dagnan hangoon.

PAGGUIBO KAN SARSA FRANCESA

1-1/2 kutsarang lana o aceite

1-1/2 kutsarang tagok nin suhang pinaroy

1/2 kutsarang asin

An magna kabtang na ini ay mangyayaring dagdagan segun sa pagnagnaipuhan. Batihon kan tenedor an aceite kaiba na an asin saka ibogtak na luhayluhay an tagok nin suhang pinaroy. An aceite maguiguin mapulot asin ta manini krema an kolor. Ibuhos tolos sa ensaleda saka ipuesto sa lamesa ta gnaning dai maglasao.

ENSALADANG MAY MANOK

(a) 1 seboyas

1 manok

lechugas

1 lata kan guisantes MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

6 patatas

5 hilao na sugok

Pagkatapos na malinig an manok na lutoon asin dagnan haleon an tolang saka laman tadtaron na fino. Ubakan asin lutoon an patatas, kun luto na saka guirison na korocuadro. Buksan an lata saka kan guisantes asin patition an sabao kaiyan. Bugtan kan mainit na tubig an guisantes asin bayaan nin siring sa laog kan limang minuto, dagnan patitian guiraray. Lutoon na matahas an sugok, asin guirison na mahimpis. Pagsaralakon an manok, an guisantes, seboyas saka an patatas. Magtada nin kadikit kan sugok, siboyas asin kadikit na guisantes tanganging magamit sa pangsamno sa ibabao. Ibogtak iyan sa sarong bandejado asin ibogtak sa ibabao an decoracion

(b) 3 tasang guiniris na manok

1 tasang maluto

3 kutsarang aciete

1 tasang guiniris na siboyas

1 kutsarang suka

asin saka pamienta, panimpla

Salakan an guiniris na manok kan maluto, siboyas, asin timplahan kan asin saka pamienta. Pagsalakon an suka asin an aciete, bogtakon nin marahaya tagnaning magkasaralak. Dagnan ibuhos sa ensalada asin pagsalakon na marhay.

ENSALADANG NG PAKO

Labonan an pako (an lombod pa) asin ta kun malipot ipuesto na may sarsa francesa. MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

ENSALADANG PIPINO

Porotolon an magna poro kaiyan asin dagnan ubakan saka guirison. Bayaan nakababad sa malipot na tubig sa laog kan 30 minutos, dagnan patition asin, pagtorotaraytayon sa bandejado asin bogtakan sa ibabao kan sarsa francesa.

ENSALADANG CAMATES ASIN MAIZ

Palisan kan nagkakalagang tubig an darakulang camates na hinog asin dagnan ubakan. Baraakon asin haleon an laog o laman nin camates por medio sa paggamit kan kutsara. Dagnan bogtakan nin maiz an laog kan camates, (linuto na an maiz) na may asin saka pemienta. Pakarahayon an magna camates sa sarong plato asin bogtakan sa ibabao kan paco, lechugas, kaya kan pechay saka kan kan sarsa francesa sa ibabao.

SARISARING ENSALADA

Linutong patatas, carrot, sanahoria, rabanos, sitao o hantak asin lada o siling dakula; guirison saradit an gabos asin timplahan kan asin saka siboyas, camates, rabanos asin guniris na pipino sa palibot kaiyan. Ibogtak sa tahao an magna guiniris na gulay asin sa ibabao bogtakan sarsa francesa.

ENSALADANG CAMATES ASIN TUBO

4 na camates

1 tasang guiniris na tubo

mayonesa

1 seboyas MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

1/2 tasang apio ibabao

lechugas

Hugasan sa minit na tubig. Salakan kan mayonesa an seboyas, tubo, asin apio. Haleon an laman kan camates asin bogtakan nin nagsaralak na tubo, an camates saka bogtakan nin sarsa mayonesaa sa ibabao ipuesto na may dahon kan lechugas.

ENSALADANG MANOK

1 dakulang manok

6 na sugok

1 tasang apio (celery) o kaya repollo

1 kutsarang pemienta

1/2 tasang atsara

1 kutsarang mostaza

Lutoon an manok sa tubig na may asin; kun malipot na haleon an tolang asin guirison nin fino. Labonan an repollo asin patitian asin guirison. Pagsaralakon an gabos asin timplahan kan pemienta, asin saka mustaza. Dagnan ipuesto.

ENSALADANG SALMON ASIN PIPINO

1 latang salmon

1 labas na pipino asin mayonesa

Buksan an lata kan salmon asin haleon an laog dagnan patitian o haleon an sabao kaiyan asin ibogtal sa sarong mangko; kumua kan pipino asin ubakan saka guirison na mahimpis dagnan ibabad sa tubig na may asin alagad ta hilado an tubig, ibabad na siring sa laog kan sarong oras. Dagnan haleon sa tubig asin isalak sa salmon asin ipuesto na MediaWiki:Proofreadpage pagenum templatemay mayonesa.

ENSALADANG LECHUGAS

1 seboyas na guiniris

3 kutsara kan karne frito

3 kutsarang suka

1 kutsarang asucar

1/2 kutsaritang asin

2 lutong sugok na matagas

3 kutsarang tubig.

Fritoson an seboyas sagkod na magpulapula, idugang an suka, an tubig, an asucar, saka an asin dangan pakalagakagaon. Linigon an dahon kan lechugas saka ibogtak sa sarong mangkong dakula asin ibogtak an sogok, asin idugang an suka sa lechugas. Ipuesto na mainit pa.

ENSALADANG HANTAK

Hantak na kaipuhan

Salsa francesa

Pumili kan magna lombod na hantak asin pagtolohon an paguiris saka lutoon sa tubig na may asin sa laog kan 20 minutos, asin dagnan patition. Ibabad sa malipot na tubig sa laog kan 10 minutos, asin ibogtak naman sa tubig na mayong asin saka pakalagakagaan na 15 minutos pa sagkod na maluto, dagnan patitian na, saka ipuesto na may sarsa francesa.

ENSALADANG CAMATES NA MAY MANTEKILYA

Camates na kaipuhan

Mantekilla MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

Mapulang lada o siling dakula

Sarsa francesa

Ubakan an camates pagkatapos na iyan malabonan asin guirison na mahihibog. Pamarahon an guniris na camates asin pahiran kan mantekilla na may salak na guiniris na ladang mapula asin ipuesto na may sasra francesa.

ENSALADANG SIRA

Bogtakan an sarong mangko kan linutong sira na guiniris na saka timplahan kan suka, asin pemienta, lana o kaya mantika asin may guiniris na seboyas. Salakan nin guniris na camates asin guiniris na linutong sogok na matagas, saka ipuesto.

ENSALADANG MANI ASIN BATAG

Ubakan an magna batag, ibontog an balang saro sa binating kaputian kan sogok, asin paliguidon an balang batag sa guiniris na mani na’ may timplang asin. Asin bogtakan kan mayonesa an platito asin diyan ibogtak an balang batag saka ipuesto.

ENSALADANG FRUTAS

3 guiniris na batag

3 naranja

1/2 tasang guiniris na piña

1 kutsarang tagok kan lemonsito

1/2 tasang guiniris na tapayas

Pagignatan na dao maronot an magna frutas sa pagkapoot. Ipuesto na may sarsa mayonesa o kaya kan sarsa ng linuto. (siring kan nasa enotan) MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

ENSALADANG PATATAS

3 tasang guiniris na patatas

1 kutsaritang asin

1/2 tasang aceite de olivo

1/4 tasang guiniris na seboyas

3 kutsaritang suka

Guirison an lutong patatas. Isalak an asin sa aciete, asin batihon sa suka, asin idugang ang guiniris na seboyas asin ibogtak ini sa guniris na patatas. Pagsaralakon nin marahay dagnan ibogtak sa plato asin bogtakan sa ibabao kan guiniris na rabanos, camates asin seboyas.

ENSALADANG REPOLLO

1 repollo

2 sogok

1 kutsaritang mustaza

asin saka pemienta

1/2 tasang suka

1/2 asucar

2 camates

Labonan an repollo asin guirison nin fino asin idugang an guiniris na sogok, suka, asucar, mustaza, asin, saka pemienta gnaning magkanamit. Salakan ka guiniris na camates. Pagsaralakon asin Ipuesto.

RUSIA ENSALADA

An inaapod na ensalada Rusia iyo an sarong ensalada na guikan sa gabos na magna magagayon na color, an mapulang lada o siling nasa lata; ini sarong marahay na kagamitan sa ensaladang ini MediaWiki:Proofreadpage pagenum templateGurison an patatas carrots, apio. Dagnan kumua kan guisantes, hantak, tubo asin iba pa. Pagsaralakon an magna ini asin bogtakan kan sarsa mayonesa asin kan lada o siling mapula, sa ibabao kan ensalada tagnaning maguin magayon paghilingon.

IBA PANG ENSALADA

camates

pipino

darakulang lada o siling bakong maharang

lechugas

sarsa francesa

Ubakan an camates asin baakon. Ibogtak an camates sa ibabao kan dahon kan lechugas asin dagnan bogtakan kan guiniris na pipino sa ibabao saka nin guiniris na lada. Ipuesto na may sarsa francesa.

ENSALADANG MATEKILLA

mantekilla

lechugas

guiniris na suhang pinaroy

sarsa mayonesa

Linigon an gabos na dahon kan lechugas asin ibogtak sa plato saka pahiran kan mantekilla asin bogtakan kan sarsa mayonesa, patin guiniris na suhang pinaroy.

ENSALADANG PILI

1 tasang gunirinis na mansana

1 tasang apio

1 tasang pili (guiniris)

sarsa mayonesa MediaWiki:Proofreadpage pagenum templateGuirison na fino an mansana, apio asin an pili. Salakan nin mayonesa. Haleon ang laog kan sarong mapulang mansana asin dagnan bogtakan kan pinagsaralak na ensalada. Bogtakan nin sarong kutsara kan mayones a sa ibabao kan balang mansana. Ibogtag an apio ibabao kan mansana.

ENSALADANG BOLIVIA

2 tasang patatas

4 na sogok

2 kutsarang pemienta espanola

1/2 kutsaritang asin na fino

Lutoon an patatas, kun luto na guirison na korocuadrado, idugang an guiniris na sogok, guiniris na lada o siling bakong marahang saka asin dagnan pagsaralakon nin marahay asin ipuesto na may sarsa francesa.

ENSALADANG PIÑA

1 piña

1 manzana

3/4 tasang mayonesa

mantekilla

Haleon an laog kan piña, alagad pagignatan na dai maraot an ubak. Salakan kan pasas an piña asin an manzana, bogtakan man nin sarsa mayonesa asin dagnan ilaog guiraray sa piña. Ipuesto na may lechugas saka mantekilla.

ENSALADANG LANZONES

lanzones na kaipuhan

sarsa mayonesa MediaWiki:Proofreadpage pagenum templateUbakan an gabos na lanzones asin pagignatan na dai maronot. Timplahan kan tagok nin lemon asin mantekilla kun igua. Ipuesto sa plato.

AN ASPARAGUS SA LAOG KAN LADA O SILI (ENSALADA)

Potolon na pabalagbag an darakulang lada, asin halean kan pisog. Dagnan ibogtak sa laog kang garo singsing na lada an borogkos na linutong asparagus asin pasunaron sa dahon kan lechugas dagnan bogtakan kan pinagsalak na "French dressing."

ENSALADANG REPOLLO, LADSA O SILING ASIN ZANAHORIA

Guilignon ang gabos na ini na nasambit na gulay sa molino kan karne asin takadon pakatapos na maguiling.

1/2 tasang repollo

3/4 tasang zanahoria

1/4 tasang ladang daing marahang

1/3 tasang mayonesa

Pagsaralakon asin ipuesto na may lechugas.

ENSALADANG SOGOK, REPOLLO ASIN LADA O SILI

1 tasang guiniris na repollo

2 matagas na sogok na guiniris

2 kutsarang guiniris na lada (dakula)

1/3 tasang mayonesa

Pagsaralakon asin ipuesto na may lechugas

20

MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

ENSALADANG HALOHALO

Guilignon sa molino nin karne an labas na zanahoria, sinkamas, repollo, dakulang lada, seboyas asin rabanos. Bogtakan kan mayonesa, asin ipuesto na may lechugas.

RAW BEET ANG CARROT SALAD (Ensalada)

1 tasang labas na zanahoria

1/3 tasang sarsa mayonesa

1/2 tasang labas na beet

Pagsaralakon asin ipuesto na may lechugas.

RAW SPINACH AND CARROT (ENSALADA)

1/2 tasang spinach na guiniling

1/3 tasang sarsa mayonesa

1 tasang zanahoria

Pagsaralakon asin ipuesto na may lechugas.

ENSALADANG EMBAJADORA

Sa sarong plato pagsaralakon ang guiniris na lechugas, pipino, (pahalaba an guiris) asin nagkapirang mahimpis na guiniris na rabanos. Ipuesto na may sarsa francesa.

MAGNA ATSARA

――――

MAHAMIS NA ATSARA

6 na tasang asucar

2 kutsaritang cinnamon

4 na tasa o litrong suka minsan anong klase kan frutas, tapayas asin pipino.

21

MediaWiki:Proofreadpage pagenum templateAn mahamis na atsara maguiguibo arin man na klase kan frutas na mangyayaring konservahon. An magna nasambit sa itaas na takad kan recado ay nanonognod sa pagguibo kan arnibal (syrup). An mahamis na atsara maguiguibo por medio sa paglalabon kan magna frutas na gustong guibohon na atsara dagnan bogtakan kan magna recado na siring kan nasambit sa itaas. Pagkatapos ibogtak sa garapon asin pagtagahilignon ta tibaad nagfefermentacion asin kun iguang fermentacion pakalakagaan guiraray. An ibang klase kan frutas na kaarog kami pipino, tapayas asin iba pa, iyo an marahayrahay na guibohon na atsara.

ATSARANG PARAS

1 kilong alang na peras

Arnibal (syrup):

6 na tasang asucar

4 na tasang suka .

2 kutsaritang cinnamon

Hugasan na maraha y an peras, asin ta ibabad sa tubig pagkabanggui. Dagnan lutoon sagkod na maglomoy. Guibohon an arnibal na siring kan nasa enotan sa atsarang mahamis, asin ta pakalakagaan, dagnan ibogtak sa garapon. Asin kun bako pang mahamis a n arnibal dugagnan kan asucar segun sa gusto.

ATSARANG TAPAYAS

10 hilaw na tapayas

8 seboyas

1 dakulang pidaso kan laya

22 MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

10 darakulang lada na bakong marahang (alagad kun gusto an marahang iyo an koon)

1 kilong asucar na pula o 3a klase

3 tasang suka na maalsom

20 tipasi nin bawang

Ubakan asin kodkoron an tapa as asin bogtakan kan asin. Ibogtak sa sadit na supot asin haleon na tagok kan tapayas dagnan ibalad sa aldao sagkod na kaipuhanon. Ubakan an seboyas, bawang asin laya; gurison na mahimpis. Haleon an pisog kan magna lada asin guirison man na mahimpis.

Pakalakagaon an suka, asucar, bawang laya na magkaibahan asin ta kun nagkakalakaga na idugang an ladang darakula na guiniris na; saka pakalakagaon nin limang minutos pa. Idugang an seboyas asin an tapayas saka lutoon guiraray. Kun husto na an pagkaluto haleon na sa calayo (kun boot na maghaloy tagnaning dai maraot tolos ibogtak sa garapon na may takop asin pakalakagaan sa laog kan garapon na siring kan pagconserva.

ATSARANG LANGBO NIN KAWAYAN

An pagguibo kan atsarang labong ó langbo nin kawayan bogtakan kan mainit na suka na may timplang pemienta, asin saka asucar.

ATSARANG LADA SAKA SEBOYAS

Gamiton an pareho kadakol na lada asin seboyas, guirison an gabos, kumua kan 1 kutsaritang asin, 1 kutsarang asucar na pula, 1/2 kutsaritang cinnamon, asin 10 tapasi nin bawang na guiniris sa balang tasa kan magna guiniris na gulay na ka-

23

MediaWiki:Proofreadpage pagenum templatearog kan repollo, pako, lechugas asin iba pa. Bogtakan kan asin an magna nasambit na gulay asin bogtakan nin pagkakalakagang tubig saka talpan nin mahigpit an garapon asin bayaan na siring sagkod na maglipot an tubig, dagnan patition. Ibogtak an asucar asin an recado na may kaibang maalsom na suka na hustong makatahob an atsara dagnan pakalagakagaan liwat. Ibogtak sa nagkakalagakagang suka an atsara, (gulay) asin lutoon na 10 minutos. Isirving malipot na kaibahan kan karne o sira man na frito.

PICACALILLI

6 tasang guiniris na camates (verde)

1 tasang guiniris na lada (verde darakula)

2 tasang guiniris na repollo

1 tasangguiniris na seboyas

1 kutsaritang polvos kan pemienta

1 kutsaritang celery (pisog)

1 kutsaritang mustaza (pisog)

1/4 tasang asin

2 kutsarang cinnamon (sticks)

1 kutsaritang cinnamon

1/2 kutsaritang maitom na pemienta

1/2 tasang asucar na pula

suka na kaipuhan

Hugasan nin marahay an magna guiguibohon na atsara, guirison asin pagsaralakon an gabos, bogtakan kan asin. Ibogtak man sa sarong supot asin ibitay saka bayaan na matitian sagkod sa banggui. Ibogtak an polvos kan pamienta sa sarong trapong sadit (garung supot) asin ibogtak sa kawali an supot kan pamienta, cinamon (sticks) asin an

24

MediaWiki:Proofreadpage pagenum template

bawang asin bogtakan iyan kan 1/2 litrong suka, asin pakalakagaan na magna 10 minutos dagnan patitian liwat. Kinaagahan idugang an suka na may timplang pemienta saka asin, asucar, celery (pisog), mustaza asin lada sa atsara, bogtakan kan suka na igong makatahob kan atsara. Lutoon na magna 15 minutos. Dagnan ibogtak an nagkakalakagang atsara sa garapon, panoon asin takpan tolos na mahigpit.

MAHAMIS NA ATSARANG IBA

Maguiguibo ini siring kan pagguibo kan mahamis na atsara kan pipino. An iba na nahalean kan alsom magagamit sa lugar kan atsarang pipino asin ensalada kun boot.

ATSARA NA KAAROG KAN INDIAN RELIS

1 hilao na tapayas

2 hilao na camates

layang sadit na pidaso

1 tasang suka

2 sadit na hilao na lada

1 sadit na seboyas

bawang

1 kutsarang asin

Hugasan asin guirison nin pino an gabos na nasambit sa itaas. Pakalagakagaan nin 15 minutos sagkod na maglomoy sa suka, asin saka asucar. Kun luto na takpan asin bayaan na maglipot. An atsara man sanang ini na pinakalagakagaan na sa tubig ta panatitian, mangyayaring bogtakan kan anoman sasarsa na siring kan guinagamit sa ensalada.

25