Bareta dapit can Volcan Mayong sa Albay can Junio de 1897/1
MediaWiki:Proofreadpage pagenum template
DAPIT QUI
MÁYONG NA VOLCAN
SA ALBAY
CAN JUNIO DE 1897.
Digdi isinasaysay si poon can pagtuga, si macapupûgnao na camogtacan nin si tauong nagdurulag, si magna panambitan na macalolodoc, si pagcalagalag can magna pag-araqui, asin si pagdiclom na macuri.
SA cahorasáan nin boot co, isip,
pinagmomorocnâ sa papel iguhit
an mag̃na nagyari pagtuga nin buquid
caiyan Juniong bulan fecha veintitres.
An bilang nin táon can fechang sinabi,
taon mil ochocientos noventa y siete,
iyo man an poon pagseñal caini
na buquid qui Máyong, ¡macag̃nirig̃niri!
Garo dai co na sabihon cutána
an macaguiguiram na mag̃na pagtuga,
ta sa calodocan nin macacabasa,
sucat ipagbolos nin luhá sa matá.
Huli caidtohong mag̃na camogtacan
na pagcapaniring tauong mag̃na gadan,
laen pa si hayop asin catinamnan,
an balang inabot dai nin nabuhay.
Macatacataca na mag̃na castigo,
pahiling nin lag̃nit sa gabos na tauo:
con horophoropon, sucat na totoo
magsimpod isay man sa mag̃na cristiano.
Gñaning matalastas nin si isay pa man
gabos na nangyari sacong isasaysay:
auot pa man logod na pag̃nagtaléan
nin manarósaró tauong binoniagan.
Sacuyà nang pónan an pagtaong cuenta
Sa qui isay pa man na macacabasa,
an mag̃na señales na ipinaquita
sa poró nin Volcan, macatacátacá.
Nanagbô caiyan visperas mayores
qui San Juan Bautista, aldao na Miércoles,
patron sa Tabacô asin sa Camalig,
iba pang banuaan na mag̃na saradit.
Dî sucat masabi an mag̃na pag-ogma
can mag̃na banuaan na sinabi co na,
huli sa intención na magpapa-onra
sa mahal na patron, si San Juan Bautista.
Asin ta nagguibo nin mag̃na billetes
sa cabalaquidan g̃naning mag̃na grandes,
huling caogmahan na dai maisip
sa banuang Tabacó sagcod sa Camalig.
Sr. Gobernador cadtong mismong fecha
dagos sa Tabacó nin huli ta fiesta,
sa Albay, Legasping mag̃na Padre Cura,
cairiba sagcod qui Señor Goyena.
Satca ano ini ta panalé lamang,
sinabi nang buquid nagpaquitang señal;
lugar ipag-ogma can mag̃na banuaan,
iyong nagsalihid labing cahandalan.
¡Oh, cag̃nalasg̃nalas na di co maisip
an casoripotan halangcao na lag̃nit!
lugar caogmahan sa banuang Camalig,
mag̃na camondóan iyong nagsalihid.
Na siring man sana sa banuang Tabacó,
gayac nang totoo sa pag-ogmang bió;
sa horas na idto panaling nasocró,
an sa honâhoná nin manarósaró.
An si isay pa man na tauong may boot,
tinodcan nin handal sa paghorophorop;
huli ta dai pa desde cadtong enot
naquita an siring mag̃na alopo-op.
Pagtaléan logod nin macacabasa
an ipag-oosip na sarong historia,
huli cadtong siring na mag̃na padusa
caiyan calag̃nitan na ipinaquita.
Cadtong cahaponon aldao na Miércoles,
fechang sinabi na visperas mayores,
iyo man an poon pagcolop nin buquid
casabay an tanog nag̃nag̃nalota-it.
Alagad dai pa labing nahahandal
ibang mag̃na tauo pahayag na señal,
huli ta tood na mag̃na taga duman,
tinanog na siring, may pira nang aldao.
Condi g̃naní cadto nin si na mamidbid,
pag-oran nin abó may gapong saradit;
iyo nang pag-orog nin mag̃na paghâdit
cadtong ibang tauo na may pacabatid
Asin ta nagdagdag mag̃na cahandalan
nin nag̃nagmamasid sa hiró nin Volcan,
nin huli sa color, dágom na naglatao
may azul, may verde sa Libog an pucan.
Na sa cahandalan ni senior Goyena
can señal na siring, tolos pagcaquita;
pag-agui sa Rauis sagcod sa Bigáa,
tauo pataniran magpulí sa banua.
Iba pang visita rinconadong lugar
na nacacarani qui Mâyong na Volcan,
Boyóan na barrio asin an Arimbay
inalao si tauo na pomabanuaan.
Igua pang circular sainda nag-abot
mag̃na taga rincon nin Legasping sacop:
an napapalaman magpunli nangayod
duman sa banuaan mag̃na tauo gabos.
Si D. Feliciano iyong enot baga,
actual na teniente Rauis na visita,
icadua caini D. Andrés Arienda,
iyo man an poon sa barriong Bigáa.
Icatlo D. Felix na teniente actual,
cagsacop caidtong visitang Boyóan:
nag̃nagcuyog gabos, an tauo inalao
siring sa pagboot sinabing circular.
Can quina-agahan nin aldao na Jueves,
nag̃naghoromalé sa harong homilig:
di sucat masabi an mag̃na paghâdit
huling nauiuili sadiring cadiquit.
Orog pa si pobre daing quinacacan,
nabubuhay sana cadtong catinamnan,
paaano dao g̃naya, satong caaqui-an,
con quita idto na duman sa banuaan?
Si isay dao, g̃naya, sató maheherac
na pagmacolganan satong pagcamogtac,
domoloc man gayod sa igua nin pirac,
quinacalculo nang daing ibabayad.
Nin huli caining mag̃na cahandalan,
tagob na totoo labing caháditan;
an pagrorogaring garong di bayáan,
huli sa cadiquit nindang catinamnan.
Na sa catacotan qui Máyong na boquid
pirit capiritan sa harong homilig,
sarong pagsalig̃noy luha nadalihig,
ta nauiuilihan sadiring cadiquit.
Canogon pa g̃naya, can satong hayopan,
orig patin manoc babayáan palan:
mag̃na gamogamo na pinagpagalan,
sayang ta canogon mauauarang basang.
B:abaing nagtóod sa pagsasadiri,
tagob na totoo pôg̃nao na macuri;
con haros damayan na masqui mapierde,
rogaring na buhay buling nauiuili.
Idtong ibang tauo huling catacotan,
nahaleng padalé sa sadiring solar:
an sa honáhoná ta namà an olay,
maca-arog cadtong tuga sa enotan.
Nin si horas caiyan a las onceng aga,
comosog an Volcan nin mag̃na pagtuga,
baybay asin abô, calayo caiba
na Plantilya:Sic can pagbulabugá.
Malá ta dai na boot na omagui
idtong cuadrillero na taga Legaspi,
nin huli sa oson can pagcatánaui,
nagdará nin handal tacot na macuri.
Na nagpatoyatoy sa mayor na dalan
an nagcacalayo inoson na baybay,
casabay si abô nin mag̃na pag-oran,
na nag-abot tolos sa ibang banuaan.
Lambang macahiling oson na mabagsic
can pagdadalahay qui Mâyong na buquid;
orog idtong dulag na bâgong humilig,
mismong paghomare nag̃napapaliguid.
Orog pa ta iguang nacasadol bilang
an taga Legasping cuadrillerong anan;
masqui macabongó magcabaraclasan,
dai binabale can macuring handal.
An gabos na tauo, siring na sa ribong
nin mag̃na pagdulag sa baybay na oson;
nagrarasag sana nin binorobongdol,
ta si dating dalan dai natotoltol.
Si igua nin carga na magabatgabat
mag̃na casangcapan olonan, o hamac;
icadua, icatlo na pagcapadasmag
sa dalan na lamang nagcacauaralat.
Na sa catacotan an angot macuri,
ca tentacion g̃naya, can dara cong ini;
tutumbanan asin an olay pang sabi:
si apo co, g̃naya, maualat ca digdi.
Mabagsic man gayod, panong pacaricas
cadtong cadootan na barobalagat,
may cabit na aqui, may quilic, may guibat,
Sa piot na dalan nagdadarodasmag.
Orog na caidtong panaleng pagdiclom,
liuanag nin aldao biong nagromarom
nagcaranayon na idtong cabanguihon,
daing paca-aram tauong balaquidon.
Tauong mag̃na dulag, nagrarasag lamang
nin binorobongó cadtong mag̃na dalan;
magurang ta aqui nag-aroarabay
nin mag̃na pag-iyac qui Virgen na mahal.
Sa mismong paghibi nin aquing saradit,
mina-abay bilang na magrauitdauit:
haen ca, ina mi na Reina sa lag̃nit,
agaua man bayâ caming nasasaquit.
Sarong pag-agagha asin pag-agrag̃nay;
con haros mapatod, guinhaua maotsan;
huli cadtong siring mag̃na camogtacan,
baga natatanao mag̃na cagadanan.
Maiyac na naman idtong mag-irina:
oh Virgen Maria! ampona nian baya,
ica iyong orog hinohondhona
na macaca-agao g̃nonian sa samuya,
Manta o Ina mi, ica iyo sana
fan pina-oorog nin tolong Persona,
caya cami naman ica daing iba
an linalaoman macapagdefensa,
Mapadali naman tomanao sa buquid
sagcod mag̃na aqui na corocarabit;
ahiling an baybay na nagdadalihig,
orog na mag-orog an mag̃na pagtag̃nis.
Angel ming catambay, olay na pag-iyac:
agaua man baya, pagdara nin herac,
siring can pag-agao cadto qui Isaac
sa camot nin ama buhay nacaligtas.
An linogologo, sabihon pa baga,
nin paquimaherac, qui Virgen Maria;
na sagcod sa Angel nindang de la guarda
iiba pang devocion. mag̃na santo, santa.
Sa irarom boot demasiadong hadit
sain dao maduman pusong panong saquit?
may quilic na aqui, igua pa nin cabit,
nagdorodorog̃nan nin mag̃na pagtag̃nis
Si ama siring man iguang binababa,
igua pang sacolo guinahang sadit pa;
con napapadasmag ¡ay, Dios co! g̃naya,
Amang paratubos cami patauara.
Sa irarom boot, olay na pagtaram:
na baga man Dios co, cami macasàlan,
alang-alang caitong simong pagcagadan,
caming oripon mo acoa na g̃nonian
Acoa na, Dios co, an samong, pagdolot
na siring caidto sa qui, Santong Job,
an saquit ming ini, dagdagan man gayod,
tara an hagad mi tauan pacatios.
An bilog na hauac baraclas na bio,
con haros dai na boot na homiro,
alagad ta daog can saquit sa puso,
daing cabilag̃nan sa labing pagmondo.
Luha maguin-dugo nin mag̃na pagbolos,
paghagad, nin tauad sa mahal na Dios;
naboyong castigo, condi isisibog,
acoon na lamang, magabat na silot.
Auot pa man logod, ogay mag̃na lag̃nit,
macatios cami caning mag̃na saquit,
na ipanog̃nod na sa salang balaquid
na samong linapas asin pinaglihis.
Manta, ica sana an may paca-aram.
can gabos na samong mag̃na sasagcoran,
iyo man an samong pinagdodolotan
can calag mi, hauac, na nasasaquitan.
Con boot mo, Dios co caming mapahamac.
basang sanang gayo mag̃na pagcaricas;
pomantay man gayod sa linti, quiquilat
pirit capiritan buhay ma-ootas.
Asin con boot pa na tauan mong buhay,
na magdanay baga digdi sa quinaban;
na minsan dai na nacacagurapay
sa tahao nin hampac, dai magagadan.
Sa cabalaquidan can dulag sa buquid
garong biminaha na solog nin tubig,
mag̃na nag-iiyac, iba-ibang voces,
na orog an sùg̃nao nin pagparatag̃nis.
Si mag̃na paghibi can aquing saraday,
dai pag-odong nag-aro-arabay,
sa cosog nin diclom daing pacamaan,
mag̃na pag-iriba nagcacasuruhay.
An mag̃na pag-iyac, tatay co, haen ca,
siring man si nanay di co naquiquita,
sacong mag̃na bitis nagcarologad na
nin pagparahanap sa saindong dua.
Ninsi domatong na sa banuang Legaspi
an cabalaquidan na nagpapa-ili,
mag̃na caharog̃nan soot nin macuri
cadtong mag̃na tauong nag̃nagpacalibre.
Sa lambang banuaan masayonan sana
duman napa-ili can pagdulag ninda,
poon sa Legaspi, Albay y Cagsaua,
sagcod sa Camalig ó mag̃na visita.
Cadaclan na tauo na daing pag-ontoc
humilig, sumacat, macuri an sibot:
si dinatg̃nan asin si bagong omabot,
siring na sa ribong huling natatacot.
Lugar ma-estimar sa bagong domatong
iyo man paghalé masiring sa ibong;
ta namâ, con g̃naya, digdi pa aboton
mahibog na baybay na halê qui Mayong.
Di haros an tauo mag̃na dating dulág,
dai nag-oodong nin quinalagcalag;
lugar pahig̃nalo caidtong pagsacat,
mahilig na naman sa belod tomocad.
An ibang magurang pag-abot sa banua
nag̃nagsosorosog sa aquing caiba,
mag̃na mag-aragom ay, siring man sana
nag̃nagcasuruhay can pagdulag ninda.
Dai nag-oodong nin biniricbiric,
ó tinarotanao, nagsosorósirip:
lambang caharog̃nan sumacat, humilig;
dai nag-oontoc nin binalicbalic.
Con dai macúa agom na padag̃nat,
ó mag̃na guinahà nin mag̃na cag-anac,
sa calipug̃nauan panaling mahognac,
baga sa inabtan helang na magabat.
Sa cosog nin voces pagparacurahao
na daing pag-odong, napaas na lamang:
namótan cong aquí na pinacamahal,
pahiling na baya sa simong magurang.
Con ica gadan na guinahang padag̃nat,
pagtaong malicia sa pobreng cag-anac,
anino man lamang nin saimong hauac,
pahilg̃nan sacuyâ caning mag̃na horas.
Nin huli caini naabtan na lamang,
condi nacucua aquing caibahan;
dahelan sa tacot magsosog sa dalan,
maglologologo sa calipug̃nauan.
Paghalè mi, g̃naya, sa samuyang harong,
nagcarocarabit mag̃na aqui, agom:
pag-abta sa dalan can macuring diclom,
nagcasuruhay na can binorobongdol.
Olay man can iba: con dag̃nan aram co
na macacasuhay sacó si agom co;
dai co binotsan can pagcasacolo,
na minsan aboton can oson nin abó.
Marahay pa gayod, na cami nagdamay,
na nagdug̃nan sana guinhaua maotsan;
dai na cutâna nagtitios g̃nonian
nin dai masabi na calipug̃nauan.
Sa pagrag̃na naman nin mag̃na amigo,
na dai abotan nin sarong desmayo:
hari, g̃naya, g̃nóna, casaquit na gayo,
ta dai pa aram con buhay, con ano.
Madia ca, tugang co, cabit sa sacuya
na maglig̃nalig̃na can labing horasâ,
asin pahiuasa simong honahona,
canogon can simong nasayang na luhá.
Condi ano g̃naya, ica co ibanhon
lomiuanag sana na dai nang diclom,
asin hanapon ta namótan mong agom
sagcod sa aqui co solterong hagbayon.
Ipagpadigdi co can banguing deshoras,
dai nin pagdangan bilog na magdamlag;
daog pang nabagbag sa lauod nin dagat
can labing pagtios mag̃na tauong dulag.
Can Jueves na idto bilog na maghapon,
mag̃na cadicloman garong cabanguihon;
con caya balaquid mag̃na nariribong
sa pagdulag ninda baybay na inoson.
An iba-iba pa na modong pagdulag
can taga-Legaspi sacong italastas;
à fuera caidtong dai co siasat,
alag̃nan na gayo icapagpahayag.
Si nag̃nag̃nabayo dai co macuenta
na con pirang polò cabayong may carga;
ta sa sarong hayop mag̃na apat, lima
aqui ta magurang, pasiring sa banua.
Igua sa pababa, iguang sa carreton
mag̃na mag-araquí asin mag-aragom,
gurâno man gayod mag̃na pagcatagom,
damulag nalocso sa cosog nin pacol.
An iba sainda nag̃nagsasaracay
na masqui bacó niang sadiring sacayan,
malonad na sana macadulag lamang
sa cosog nin oson na nagdadag̃nadang.
Ta mala pa g̃nani nangyari caidto
sa sarong principal iyo si D. Bruno,
si tinagorhaman na sarong baloto,
nauará na basang con baga napáno.
Sa hinanaphanap dai nacucua,
nagpaparacospá, angot na labi na:
sa tinorotanao con haros pa sana,
Mag̃noyon sa dagat si tauong nagcua.
Ano pang guibohon sinda nabayaan
idto na sa lauod an tinagorhaman,
sa bagay na siring siang inobligar
cadtong cagsadiring baloto bayaran.
Pagcalabing raot palad na nanagbó
caining si Bruno, dorobleng pagmondó;
madulag cutána intención nin puso,
logod nang dai na sinda nacahiró,
Pacatagorhama, bayaran na naman,
dai man naglunad cadtong binacalan,
garong sinapote sa g̃naran na sugal,
pagtayà cabigon cadtong mag̃na timbang.
Sa herac nin Dios, ni Virgen Maria,
'duman sa tribunal na-agahan sinda;
si agom, si aquí sagcod sa saiya
bilog na magdamlag handal sabihon pa.
Laenlaen sana an mag̃na pasabong
cadtong ibang tauo na nag̃nariribong;
pasiring sa bolod mag̃na banuahanon
sa Poró, Calamba sagcod sa Omapon.
Dai co maobos na icapagsaysay
an mantaenlaen mag̃na caisipan,
pasorosarabat an tauong cadaclan,
pairaya, pailauod daing caracanan.
Mag̃na siring palan an hinirohiro,
tauo sa quinaban sa tiempong pagmondo;
sarong pagtorohoc luhá minatoró
nin mag̃na capua may saquit sa puso.
Sa pagcasarabat, pagtao nin galang
siring sa cordero, maherac pagmasdan;
lugar na mapoon nin inolay-olay,
na-enot an luha na minadalahay.
Matanauan sana, saindang mamidbidi
an capua tauong tagob nin paghȧdit,
macarani, dai sa minasidmasid,
pagpiot nin daghan luha nadalihig.
An tagob nin saquit sarong pagtingcalag
sa capua matá na minasalimbad,
matagas na pusó na siring sa batbat
con haros matunao sa daculang herac.
Ipagpadagos co inabot na vida
cadtong ibang tauo na dulag sa banua,
may nagdadalagan sa ibong na sana
chinelas na sunquit, binacal qui Aua.
Dai na nin pañó, basà na si tayod,
calosços, nin marhay na lihis sa tohod,
naglilig̃naglig̃nag, nag-ooro-ontoc
dai minahapit, masqui ina-apod.
Mahag̃nang sumacat cayan caharog̃nan,
magabat an dilà sa pacapagtaram:
tumucao, tomindog pinagtataquigan,
garong pinaglamag nin cadamulagan,
Mag̃na panindogan nin tauong de tayó,
maliuat nang gayo mag̃na finong hiró,
lugar mafigura na maliólió,
pag-oran nin abó tolos na nasocro.
May nagdudulag man bitbit si olonan,
dai man nin hamac na paghihigdaan;
man palan ta ini dai nag-aaram,
an sa isip nia gubing na bobolsan.
Nag-orog an tanog nin buquid asin natacpan nin dampog an banuang Libog; nagrolopad an dadaracol nagapó na nagcacalayo; nagsasabod an linti asin quiquillat; naghohoroghodog, caya sa tacot nin taga Legaspi ipinagprocesión an ladauan nin Divino Rostro.
Ipagpadigdi co cadtong banguing Jueves,
garong farola na halangcao na buquid,
biong nagliuanag an mag̃na lugares,
Arimbay, Biga-a, Boyóan y Rauis.
Can aldao na Viernes nin si ca-agahan
pagtanog nin buquid dai nang pagdangan;
biong naturauis sa poró nin Volcan
baybay asin abó, sa Libog an pucan.
Na baga man igua nin minadalihig
sa tog̃nod nin Albay, Cagsaua, Camalig;
di arog nangayod can sa Libog dapit,
iba pang visita sa poon nin buquid.
Na siring man sana madiclom na dampog
biong natatacpan banuaan sa Libog;
pagtanao nin tauo capara nangayod
antigong cadlagan na daculang bolod.
An sa honáhonâ nin si isay pa man,
an tauo sa Libog obos nang magadan;
malolot na boot pagpiot nin daghan,
natoró an luhá sa calipůg̃nauan.
Orog pa si carnal, na mag̃na cadugó
ó mag̃na catood na leal sa puso:
matagas na daghan na siring gapó,
parang binabaac sa labing pagmondó.
Na dag̃nan pa gayod con maquita baga
mag̃na camogtacan can parientes ninda;
na con dauang dai na-aaraman pa,
con buhay ó gadan, pagmondó labi na.
Mismong pagrolopad daracol na gapó
na siring sa cohetes nacalayong bió,
Nag-orog an tanog nin buquid asin natacpan nin dampog an banuang Libog; nagrolopad an dadaracol nagapó na nagcacalayo; nagsasabod an linti asin quiquillat; naghohoroghodog, caya sa tacot nin taga Legaspi ipinagprocesión an ladauan nin Divino Rostro.
Ipagpadigdi co cadtong banguing Jueves,
garong farola na halangcao na buquid,
biong nagliuanag an mag̃na lugares,
Arimbay, Biga-a, Boyóan y Rauis.
Can aldao na Viernes nin si ca-agahan
pagtanog nin buquid dai nang pagdangan;
biong naturauis sa poró nin Volcan
baybay asin abó, sa Libog an pucan.
Na baga man igua nin minadalihig
sa tog̃nod nin Albay, Cagsaua, Camalig;
di arog nangayod can sa Libog dapit,
iba pang visita sa poon nin buquid.
Na siring man sana madiclom na dampog
biong natatacpan banuaan sa Libog;
pagtanao nin tauo capara nangayod
antigong cadlagan na daculang bolod.
An sa honáhonâ nin si isay pa man,
an tauo sa Libog obos nang magadan;
malolot na boot pagpiot nin daghan,
natoró an luhá sa calipůg̃nauan.
Orog pa si carnal, na mag̃na cadugó
ó mag̃na catood na leal sa puso:
matagas na daghan na siring gapó,
parang binabaac sa labing pagmondó.
Na dag̃nan pa gayod con maquita baga
mag̃na camogtacan can parientes ninda;
na con dauang dai na-aaraman pa,
con buhay ó gadan, pagmondó labi na.
Mismong pagrolopad daracol na gapó
na siring sa cohetes nacalayong bió,
An dampog na ini sa Libog nagpucan,
nagsiring an iba sa provinciang Albay,
an Divino Rostro na digding ladauan
ipinagprocesión nin tauong cada clan.
An taga Legaspi iyo man nagsabong,
pinag arang ninda Rafael na Patrón:
an Sinto Arcàngel, olay nin cuadjutor,
iyo an mas rig na satong defensor.
Cuadjutor na idto plnagtataquigan
can pagparatindog. pagtânao sa Volcan;
sa pag-aagaghang macaporopóğnao
matoró an luha, mapiot an daghan.
Pagsibog sa Albay sinabi nang dampog,
napasiring naman sa Legasping tognod,
dai man nahalov naghalé man tolos,
con caya cadiquit an abong nagholog.
Digdi co isompay an nagpacadulag
tauong taga Libog na nagpacaligtas,
saindang osipon sacong idadagdag,
gnaning masayoran asin matalastas.
An enot caining inosip na vida
can sarong lalaqui na taga aplaya:
macosog na oson tolos pagcaquita,
harani nang gayo, nagpad gat sia.
Duman napa-ili na sia tumagó,
can nasasadagat na daculang gapó,
sa cosog nin alon firme si pag-copó,
na dai madarang ipagborobongo.
¡Ay! tara sa enot niang pagtutuğná,
butu sagat na macaguinhaua;
pagdacpa nin doros caidtong copia nia,
MediaWiki:Proofreadpage pagenum template
Sa cosog nin init baybay na nag-oson,
camot niang basá pa tolos na natotóng,
tara sa madalé dai man nag-anton,
bumalic tumago, dagos sa irarom.
Icadua caining may vidang sinaysay,
si Apolonio Buen an saiyang guaran;
sa pageabayo nia na nagpadalagan,
macosog na oson an nasasabatan.
Madaleng madalê nagpavuelta tolos,
golpe nin cabayo nasongsong sa doros,
na sa cabagsican cadtong aliuos-uos,
pag-abta saiya, panaleng naholog.
Sa macuring tacot cumabayo liuat,
na dai aboton baybay na malȧad;
inabot na naman na baga sinapuat,
sagcod sa cabayo naholog na rasag.
Tara pacabağnon, cumabayo naman,
handal nia macuri, sibot na nin marhay:
lugar na cutânang magpapadalagan,
dagason can doros, naholog guiraray.
Digdi sa icatlo niang pagcaholog,
dara niang cabayo binotsan na logod;
sumuhay sa dalan, homoroc sa dóot,
na calagundian asin torogtorog.
Tara iguang tubig idtong tinagóan
na nacatamilis sa oson na baybay,
caibang calayo patanos sa dalan,
caya nacalibre si saiyang buhay.
Pero masqui gnani sia nacahoroc
dahon nin lagundi sia nagtatahob,
can pag-amoyosa balaquid na doot,
inabot nin init, si camot natiprod.
Nin si mahiling na calayo pa-itaas,
MediaWiki:Proofreadpage pagenum template
iyo naman idto nia pacadulag.
huling harayo na calayong maláad.
Ining tauong ini an nagpatotoo
magna cacosogan láad nin calayo;
darang ariporos daog pa an baguio,
cabagsican caning siring na elemento.
Daracol na cahoy darang pa-itaas,
biong natariric, nagyayabadyabad,
sagcod sa calayong nagliliabliab,
darang aliuos-uos na napa-itàas.
Asin ta nadagnog magna inagrağnay
tauong darodara nin cacalayohan;
iba-ibang voces magna malumanay,
harani nang gayo guinhaua ma-otsan.
Icatlo caini si cabezang Pedro,
na taga duman sa barriong San Isidro,
padaleng sapuaton nin doros ibangto,
na dağnan ihoroc embernal na gayo.
An cairiba niang ipinaglulupad,
si mağna cahyo darang paitaas,
duman sa embornal namen pacaluas
hacboton guiraray sa cahoy isacsac.
An cahoy na ini an pagğnaran oguis,
naca-antemano sia nacacabit;
na minsan nagtios nin macuring init
dai na nangayod sia piminúquit.
Totoo na gnani nagliptoc an hauac,
sa coso nin init, cublit nia nabaclas;
baga man nagtios nin macuring haldat,
sarong car hayan ta nabuhay nangad.
Icaapat caning sacong isasaysay,
idtong mag-arama na aro-arabay,
tunay na cag-anac Dionisio an gnaran,
MediaWiki:Proofreadpage pagenum template
Sa cagsaró sindang hinacbot nin doros
darang paitaas cadtong ariporos,
sa tampi nin dagat duman nacaholog,
saró an nabuhay na dai natapos.
Ining sarong ini cadtong pagcaricdag
duman nacatama, nagtugpå sa dagat,
na nacaguinhaua tolos idtong hauac,
con cayà buhay man caning magna oras.
Icalima caning sacong oosipon
porteterong Gabino, na sagcod sa agom,
pacaquita mindang yaon na an oson,
napacamposanto, naghoroc sa panteon.
Sa panteon na dai mayó pa nin laog,
nagtigsaro sinda an bitis ininot:
na ğnaya, an olay, magadan man gayod
parientes dai na sató magsisibot.
Ta minsan magtios nin macuring diclom
ó macuring póğnot duman sa irarom;
alagad bisay na saindang guiromdom,
ta dai nang sibot sainda paglobong.
Can masalaog na an saindang hauac,
iyong pagcahiling gamgam na naglupad,
magna cagayonan cadtong pamalucag
digdi sa quinában daing macasugad.
Caoro-espanta naglupad na enot,
na nacapagnalas can saindang boot,
dagnan an saradang nagnagpacasonod,
papunta sa Volcan an magna paglayog.
Casonod man sana an pinaracpatac,
na daing pag-odong an sinorosiliab,
magna inagonghong o pagboladbocad,
sinabi nang Volcan dai nin paglubad.
Icanom sa barriong Sta. Misericordia,
MediaWiki:Proofreadpage pagenum template
sa poro nin Volcan panaleng tumuga,
an orog cagayon, maogmang estrella.[1]
Iyong naca-aling sa nagparatànao
cadtong taga barrio na tauong cadaclan,
sa modong pagdulag baga nacaliğnao,
huli sa bitoon na may cagayonan.
Daog pa an bulan sa pagcabanaag
idtong magna rayos nagnagquiquirintab;
iyo an dahelan can pagcapahamac,
pag-abta can oson daing na cadulag.
Dalé dalé sanang omabot an oson
duman sa sainda can pagcatiripon,
liyobyob man lamang alayong marigon,
rasag na mapucan an hauac torotong.
Daog pang guinadan nin armas de fuego,
inabot nin bala cañon na acero,
nacacataram pa, na gnaya: jay, Dios co!
patauara lamang acong oripon mo.
Solamente sarò lalaquing magurang
nacaabot sana duman sa banuaan,
nacapag-osipon caning magna bagay
na nahiling ninda sa poro nin Volcan.
Ademas caiyan nahiling man daa,
idtong magna gamgam na maca-oogma,
sa gabos na yamon daing macasama
mağna cagayonan cadtong pagcaquita.
An gabos na laui nağnag-quiquirintab,
MediaWiki:Proofreadpage pagenum template
siring sa sampaga an saindang pacpac
mağna cabagsican daing macasugad.
Bacong sard sana an iguang osipon
na nagpacahiling gamgam na magayon;
si Abiera asin idto pang mag-agom.
nagpa-ili duman sa laog nin panteon.
Migurang na ini na sinabi co na,
maluya nang gayo pag-abot sa banua;
sa macuring pagal, tacot na labi na,
cadiquit na lamang magna pagguinhaua.
Asin daí mayo nahaloy an buhay,
nin huli caidtong magna calugadan;
arin na guinhaua an macacatagal,
si bilog niang hauac baraclas na anan.
Con inabot baga sia cadtong oson
na macadamay. pa can magna natotong;
dai na cutâna nin mag-oosipon
can magna nahiling sa punta nin Mayong.
Icapito caning osipon co gabos,
Iñigo Añonuevo an may pacasayod,
dapit sa nangyari na vidang inabot
cadtong duang padre banuáan sa Libog.
Poon nin pagseñal can volcan ni Mayong,
nahandal an señor Cura y Cuadjutor;
iyo daing iba sana an guiromdom,
na magsacay sinda dagos sa Salvación.
Can sinda idto na nag-isip guiraray,
magsiring madalé duman sa banuaan:
paglacao masabat D. Diego Barcebal,
nagsabing dai na magdagos an lacao.
Balic, ğnaya, quita lugar sa Salvación,
ta yaon na, ğnaya, macosog tia oson.
ano pang sasaquian duman sa baybayon,
MediaWiki:Proofreadpage pagenum template
Nagtios na sana sinda nin paglacao,
pasiring sa Boló, Salvación na lugar:
di sucat masabi magna cahâditan,
palibhasà dai tood sa paglacao,
Balaquid an tauo saindang casonod,
na nagdulag duman banuaan sa Libog;
alagad an ibang naghahorophorop,
baga minasarig sa irarom nin boot.
Acaso aboton gnayang cagadanan
mayduang pade gnayang magpapaconfesal;
cayà, gnaya, dai satong pagrayóan,
pagsonoron Sana con sain maduman.
Sa cabalaquidan magna taga Libog,
duman sa caboldan nagpapacalacóp:
magpoon sa Boló, Bical y Alinsod,
sagcod sa Cagraray an tauo mahibog.
Mirishiris asin lugar Pigtubayan,
Tambognon, Suhoton, Alinsod na sadang,
sa Buliti asin sitiong Calayucay,
paranó nin tauo magna caharoğuan,
Magna tauong ini na dulag sa Libog,
laenlaen sana an magna sa boot;
si taga Legaspi palaen pa gayod
an inabot ninda na mağna pagtios.
Na siring man sana an magna banuaau
na nacacarani qui «Mayong» na volcan,
Albay, Cagsaua, Camalig y Bacacay,
Malilipot, Tabaco, ae Malinao.
Catapusan kan Parte. MediaWiki:Proofreadpage pagenum template
- ↑ (*)-laing ipmag-oosip digdi na sarong bitóon ó baga bulan na nahihiling nin iba sa alitoctoc can Mayong, can nagtutuga pa, dai pa iyan mapapaniualáan na gayo, ta nama con guican lamang idtoho sa camalían sana nin saindang paghiling caidtong calayo man sana. Siring man sana idtong magnaquitang magna gamgam; pues puede ser na idto magna manocmanoc sana bilang, con sa nagcacasolo. (Nota del sensor)